Jednym z najczęściej cytowanych praw w UX Design jest prawo Fittsa. Projektanci powtarzają je jak mantrę, ale… czy naprawdę rozumiemy, dlaczego działa i jak świadomie je stosować?
To prawo nie mówi tylko o „dużych przyciskach”. Ono opowiada historię o ludzkim ciele, ruchu, błędach i dobrym projektowaniu. Paul Fitts był psychologiem, który już w latach 50. XX wieku badał… błędy pilotów samolotów. Zauważył coś przełomowego:
Wiele tzw. „błędów ludzkich” wynikało nie z nieuwagi, lecz ze złego projektu kokpitów.
To myślenie jest dziś fundamentem UX Design.
Fitts badał, ile czasu zajmuje człowiekowi trafienie w cel – przycisk, dźwignię, obiekt – i odkrył prostą zależność, znaną dziś jako prawo Fittsa.
Prawo Fittsa
Prawo Fittsa mówi, że:
Im dalej i im mniejszy jest cel, tym trudniej i dłuższy czas by w niego trafić.
Im bliżej i im większy – tym szybciej i łatwiej.
Na czas interakcji wpływają tylko dwie rzeczy:
- Odległość do celu
- Rozmiar celu
To wszystko. Cała magia UX sprowadza się do tych dwóch zmiennych.
Pilot i przycisk „katapultuj się”
Wyobraź sobie przycisk katapultowania: malutki, ukryty, daleko od dłoni pilota. To przepis na katastrofę. Dlatego krytyczne przyciski: są duże, blisko ręki, często mają osłony lub charakterystyczny kształt To czyste prawo Fittsa — tylko w ekstremalnym wydaniu.
UX na desktopie: dlaczego krawędzie ekranu są magiczne?
Jednym z najciekawszych efektów prawa Fittsa są tzw. nieskończone cele.
Przykład: menu w aplikacji
Menu aplikacji znajduje się na samej górze ekranu.
Dlaczego to genialne? Bo kursor:
- nie może „przelecieć” poza ekran
- użytkownik nie musi zwalniać
- trafienie jest niemal natychmiastowe
Więc krawędź ekranu = nieskończenie duży cel To dlatego:
- pasek zadań w Windows jest na dole
- dock w macOS działa tak dobrze
- narożniki ekranu są idealne na ważne akcje
UX na mobile: tu prawo Fittsa działa inaczej
Na ekranach dotykowych sytuacja się odwraca. Palec może „wyjechać” poza ekran, więc krawędzie nie są już takie wygodne.Tu prawo Fittsa trzeba połączyć z ergonomią dłoni.
Dobry UX Design
- CTA na dole ekranu
- duży przycisk „Zapisz”, „Kup”, „Dalej” w zasięgu kciuka
Zły UX
- mała ikona w prawym górnym rogu
- krytyczna akcja ukryta w menu „…”
- długi ruch palcem po ekranie
Ikona czy ikona z etykietą?
„Ikony są czyste i minimalistyczne, więc wystarczą”.
To częsty błąd w UX Design. Jakie problemy generuje?
- ikona bez etykiety jest mniejszym celem
- trudniej w nią trafić
- łatwiej o błąd
Dobry UX Design to ikona + tekst
- większy obszar klikalny
- szybsza decyzja
- mniejszy wysiłek poznawczy
Dlatego ikony z etykietami wygrywają nie tylko semantycznie, ale i ruchowo.
Menu: dlaczego niektóre są szybsze niż inne?
| Menu liniowe | Mega menu | Menu kołowe (radialne) |
| ostatnia opcja jest „najdalej” czas wyboru rośnie | mniejsza średnia odległość szybszy wybór | wszystkie opcje są w tej samej odległości najkrótszy możliwy czas interakcji Dlaczego rzadko je widzimy? Bo są: mniej znane, trudniejsze w implementacji, wymagają edukacji użytkownika. Ale z punktu widzenia prawa Fittsa — są mistrzami efektywności. |
„Powiększyliśmy klik, ale użytkownik o tym nie wie”
Projektanci UX często dodają niewidzialny padding zwiększają obszar klikalny. To dobry krok… pod warunkiem, że: użytkownik wie, gdzie jest cel. Widoczny rozmiar celu jest równie ważny jak faktyczny. Jeśli widoczny element jest mały, użytkownik zwalnia ruch, celuje ostrożnie, nie korzysta z „ukrytego” komfortu
Prawo Fittsa jako etyczna zasada UX Design
Prawo Fittsa nie jest trikiem. To przypomnienie, że:
To projekt powinien dostosować się do człowieka, a nie człowiek do projektu.
Jeśli użytkownik się myli: być może przycisk był za mały, za daleko, źle umieszczony. Nie był to „błąd użytkownika”. To był błąd projektu.
Jak stosować prawo Fittsa w UX Design?
Projektując interfejs:
- powiększaj cele, które są ważne
- skracaj dystans między kolejnymi krokami
- umieszczaj CTA blisko naturalnego ruchu użytkownika
- wykorzystuj krawędzie (desktop)
- projektuj pod kciuk (mobile)
Bo dobry UX Design to nie tylko estetyka.
To fizyka ludzkiego ruchu zamieniona w empatię.
Zródła:
https://www.smashingmagazine.com/2022/02/fitts-law-touch-era
Zostaw odpowiedź